جراحتهای نامرئی

در ادبیات بحران، همواره خط کشی نانوشتهای میان ویرانیها وجود دارد؛آوار بتنها، توقف شریانهای انرژی، نوسانات بازار و آمارهای رسمی خسارت، بیدرنگ درکانون عدسی رسانهها و میزتصمیمگیران مینشینند.
در ادبیات بحران، همواره خط کشی نانوشتهای میان ویرانیها وجود دارد؛آوار بتنها، توقف شریانهای انرژی، نوسانات بازار و آمارهای رسمی خسارت، بیدرنگ درکانون عدسی رسانهها و میزتصمیمگیران مینشینند. برای این ویرانیهای عیان، بودجه تعریف میشود، ستادهای امداد شکل میگیرد و نقشههای راه تدوین میشود. اما درسایهسارهمین فجایع مرئی، زلزلهای سهمگینتر و بیصدا دربطن ساختارزیستی جامعه رخ میدهد؛آسیبهایی که درشمارش رسمی خسارتها نمیگنجند، اما اثروضعی آنها تاروپود یک نسل را فرسوده وآرزوهای تاریخی آن را برباد میدهد.بزرگترین جنایت جنگ،حبس کردن جامعه در«اتاق انتظارزمان» است. تعلیق، چونان سمی تدریجی، گذارطبیعی زندگی را فلج میکند. همهچیز به فردایی نامعلوم موکول میشود و جانکاهترین پرسش جمعی شکل میگیرد؛ «آینده چه خواهد شد؟» این بلاتکلیفی، نه فقط یک تشویش ذهنی، بلکه اختلالی ریشهدار درامنیت روان جمعی است که قدرت خلق، تصمیمگیری و رویاپردازی را ازجامعه سلب میکند.دراین مهندسی سکوت، زنجیرههای تخصصی و حیاتی جامعه متلاشی میشوند، بیآنکه دوربینی آن را ثبت کند.درلایههای معیشتی نیز بارسنگین جنگ بر دوش نامرئیترین اقشارقرارمیگیرد. مشاغل روزمزد که هیچ ضریب تابآوری ندارند، پیکره گسترده صنعت گردشگری که برپایه اعتماد وآرامش استوار است و جوانه نوپای سرمایهگذاریهای خرد که زیرضربات عدم قطعیت پایمال میشوند، هرگزدرتیتر اول اخبارجا نمیگیرند.اینان قربانیان خاموش فروپاشی ساختارهای تدریجیاند؛کسانی که خانه وکارگاهشان ویران نشده، اما روزمرگی و بقایشان از بن ویران می شود.مرمت پلها و بناها همواره از پس هرجنگی امکانپذیراست؛ سیمان وآجر و آهن جایگزینپذیرند. اما احیای عمری که درتعلیق گذشت، روانی که ملتهب شد، استعدادهایی که مجال شکوفایی نیافتند و شبکههای انسانی سالها تخصص که گسسته شدند، ازعهده هیچ بسته حمایتی و مصوبه دولتی برنمیآید.جنگ واقعی درهمان خلوت آدمها و درپستوی زندگیهایی جریان دارد که بیصدا متوقف میشوند؛ تاوان سنگینی که نه پیش چشم است و نه در ترازنامههای رسمی ثبت میشود، اما بذرناکامی یک دوران را دردل خود میپروراند.
و اما اصل حرف
هنگامی که جامعه با یک آتشبس شکننده یا همان «نه جنگ، نه صلح» مواجه میشود، ممکن است «سرمایه اجتماعی» که نسل به نسل اندوخته شده است، رو به تحلیل برود.شاید تا این نقطه ازیادداشت، مقدمه ای بود برای یک جمله درخطاب به حکمرانان : باقی ماندن دروضعیت «بلاتکلیفی» و «ابهام» باعث فرسایش منابع و اتلاف فرصتهای استراتژیک میشود. خروج از این چالش، نخستین گام برای بازگشت به حوزه «پیشبینیپذیری» در سیاستهای ملی است.



