توقف ساخت و ساز روی اسکلت!

هزینهها نهتنها متراژ مسکن را کاهش داده، بلکه تعداد ساختمانهای روی اسکلت مانده استان در سال 1404 را در مقایسه با کشور افزایش داده است
در شرایطی که امروز در کلانشهرهای کشور به خصوص مشهد، کمبود مسکن به عاملی برای افزایش قیمت و اجارهبها تبدیلشده است، تحلیل داده های ساختوساز بخش خصوصی در مناطق شهری خراسان رضوی در سال ۱۴۰۴ تصویری دوگانه از خود به نمایش گذاشته است؛ از یک سو سهم استان از ساختمانهای شروعشده در کشور به ۷.۴ درصد رسیده، اما از سوی دیگر سهم آن در ساختمانهای تکمیلشده به ۴.۴ درصد و در واحدهای مسکونی تکمیلشده به تنها ۳.۷ درصد محدود مانده است؛ شکافی که نشان میدهد تحرک در آغاز پروژهها هنوز به همان نسبت در خروجی و تکمیل ساختمانها بازتاب پیدا نکرده است.
بررسی آمارهای سرمایهگذاری و فعالیت ساختمانی بخش خصوصی نشان میدهد در سال گذشته مجموع سرمایهگذاری ساختمانی استان به حدود ۸۴.۷ همت رسیده که نسبت به سال ۱۴۰۳ افت ۱.۴ درصدی داشته است. بیش از ۷۰همت از این منابع به ساختوساز مسکونی اختصاص یافته، اما سرمایهگذاری در این بخش نیز یک درصد کاهش داشته است. در مقابل، سرمایهگذاری در ساختمانهای مختلط مسکونی و غیرمسکونی ۴.۲ درصد افزایش یافته و بخش غیرمسکونی با افت ۱۲.۸ درصدی، بیشترین عقبگرد را تجربه کرده است. از سوی دیگر، تمرکز تولید مسکن بر واحدهای کوچکتر، افزایش هزینه ساخت و تفاوت محسوس عملکرد استان با متوسط کشور، پرسشهایی جدی درباره جهت حرکت بازار ساختمان خراسان رضوی ایجاد میکند.
شروع مانده در راه تکمیل
آمارهای بانک مرکزی مربوط به سال ۱۴۰۴ نشان میدهد خراسان رضوی در بخش آغاز پروژههای ساختمانی، جایگاه پررنگتری نسبت به مرحله تکمیل دارد. در این سال ۶هزار و ۲۸۹ ساختمان در مناطق شهری استان شروع شده که معادل ۷.۴ درصد کل ساختمانهای شروعشده در کشور است؛ اما تعداد ساختمانهای تکمیلشده استان به ۳ هزار و ۸۵۳ دستگاه رسیده و سهم خراسان رضوی از کل کشور را به ۴.۴ درصد محدود کرده است. در بخش واحدهای مسکونی نیز ۱۱هزار و ۷۸۴ واحد در استان تکمیل شده که تنها ۳.۷ درصد واحدهای تکمیلشده کشور را شامل میشود.
ساخت و ساز استان گران تر از کشور
یکی از نکات قابلتوجه در آمار ساختمانهای شروعشده، افزایش هزینه ساخت در خراسان رضوی است. متوسط هزینه ساخت هر ساختمان شروعشده در استان حدود ۱۲.۷۵ میلیارد تومان بوده که از متوسط ۱۳.۵۲ میلیارد تومانی کشور کمتر است؛ اما رشد این شاخص نسبت به سال قبل به ۵۶.۲ درصد رسیده، در حالی که متوسط رشد کشور ۴۰.۷ درصد بوده است.
هزینه ساخت هر مترمربع بنای ساختمانهای شروعشده در استان نیز حدود ۱۹.۲ میلیون تومان ثبت شده است. این شاخص در مقایسه با سال ۱۴۰۳ حدود ۳۰ درصد افزایش داشته، در حالی که در سطح کشور ۳.۳ درصد کاهش ثبت شده است.
رشد هزینه ها در ساختمانهای تکمیلشده
در ساختمانهای تکمیلشده، مجموع هزینه ساخت ثبتشده در خراسان رضوی حدود ۲۳.۱ همت بوده و ارزش زمین این ساختمانها نیز به حدود ۲۶.۷ همت رسیده است. نکته مهمتر، رشد هزینههاست. متوسط هزینه ساخت هر ساختمان تکمیلشده در استان نسبت به سال قبل ۶۸.۴ درصد افزایش یافته؛ رقمی بالاتر از رشد ۵۷.۲ درصدی کشور. در بخش مسکونی نیز رشد متوسط هزینه ساخت هر ساختمان به ۸۲ درصد رسیده است. این افزایش در شرایطی رخ داده که متوسط هزینه ساخت هر مترمربع ساختمان مسکونی در استان ۳۱.۵ درصد رشد داشته و رشد کشور ۳۸ درصد بوده است؛ بنابراین در بخش مسکونی، افزایش هزینه کل ساختمان در کنار افزایش متوسط زیربنا قابل مشاهده است.
۷۱ درصد واحدها زیر ۸۰ مترمربع
بررسی الگوی واحدهای مسکونی تکمیلشده در خراسان رضوی، یکی از مهمترین ویژگیهای ساختوساز استان را آشکار میکند: تمرکز بر واحدهای کوچکمتراژ. از مجموع ۱۱هزار و ۷۸۴ واحد مسکونی تکمیلشده در استان، ۴هزار و ۲۷۱ واحد در بازه ۵۱ تا ۶۰ مترمربع و ۲هزار و ۱۱۱ واحد در بازه ۶۱ تا ۷۰ مترمربع قرار دارند. همچنین هزار و ۹۹۹ واحد نیز بین ۷۱ تا ۸۰ مترمربع زیربنا دارند.
به این ترتیب، فقط در سه گروه ۵۱ تا ۸۰ مترمربع، ۸هزار و ۳۸۱ واحد ساخته شده که حدود ۷۱ درصد کل واحدهای تکمیلشده استان را تشکیل میدهد. این در حالی است که سهم این سه گروه از کل واحدهای تکمیلشده کشور حدود ۴۵ درصد است. در مقابل، سهم واحدهای بزرگتر از ۱۰۰ مترمربع در خراسان رضوی بهمراتب کمتر از متوسط کشور است.
جلوداری تک واحدی ها
داده ها نشان می دهد از مجموع ۳هزار و ۱۰۳ ساختمان مسکونی و مختلط تکمیلشده در استان، هزار و ۵۴۹ ساختمان یکواحدی بودهاند؛ یعنی نزدیک به نیمی از ساختمانهای تکمیلشده در این گروه قرار دارند. سهم ساختمانهای یکواحدی در خراسان رضوی حدود ۵۰ درصد است، در حالی که این نسبت در کشور حدود ۳۴ درصد گزارش شده است.
در عین حال، ۶۵۵ ساختمان استان هفتواحدی و بیشتر بودهاند که حدود ۲۱ درصد کل ساختمانهای تکمیلشده مسکونی و مختلط را شامل میشوند؛ این نسبت در کشور حدود ۱۵ درصد است. بنابراین الگوی ساختوساز استان از یک سو سهم بالای ساختمانهای یکواحدی و از سوی دیگر حضور قابلتوجه ساختمانهای هفتواحدی و بیشتر را نشان میدهد و تمرکز آن صرفاً بر یک نوع ساختمان نیست.
هرچند آمارهای جزئیتر مربوط به شهرهای استان چند فصل است که توسط مرکز آمار منتشر نشده است، اما دادههای بانک مرکزی نشان میدهد وضعیت ساختوساز در استان اگرچه خوب کلید میخورد اما فشار هزینهها باعث کوچکتر شدن ساختمانها و ناتمام ماندن آنها شده است.



