نسل کشی روی پرده

مستند 80 دقیقه‌ای پرسروصدایی که در پاییز امسال توجهات فراوانی را در جهان سینما جلب کرده بود، بالاخره در نسخه‌ای باکیفیت به اینترنت رسید. این اثر با عنوان «نازا» (NAZA) که با سرمایه‌گذاری روزنامه انگلیسی گاردین ساخته شده، نه با روایت فلسطینی‌ها از جنایات جنگی رژیم، بلکه با روایت نظامیان و نیروهای اطلاعاتی اشغالگر، پرده از ابعاد هولناک کشتار شهروندان غزه برمی‌دارد. جالب آن که یووال آبراهام و راشل زور کارگردانان این فیلم اسرائیلی‌اند و جاناتان گلیزر فیلم‌ساز یهودی که پیش از این با فیلمی درباره هولوکاست برنده اسکار شده، تهیه‌کننده آن است؛ مواردی که نشان می‌دهد توحش رژیم صهیونیستی حتی صدای خود اشغالگران را نیز درآورده است.

​​​​​​​
از تشویق 24 دقیقه‌ای تا فروش 15 میلیون دلاری
«نازا» نخستین بار در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و با استقبال کم‌سابقه تماشاگران مواجه شد. گزارش‌ها از 24 دقیقه تشویق ایستاده این اثر در ونیز حکایت داشتند که رکوردی تازه در تاریخ جشنواره بود. فیلم در ادامه جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره را هم به دست آورد و به سرعت راهی اکران و اسکار شد. «نازا» البته با استقبال گسترده‌ای هم از سوی مخاطبان مواجه شد و تاکنون بیش از 1.5 میلیون فروش در 47 منطقه داشته و فروش بین‌المللی آن به 14.5 میلیون دلار رسیده است. ماجرای اکران این اثر در آمریکا جالب است. فیلم در 30 سپتامبر تنها در یک سینما، روی پرده رفت، اما استقبال باعث شد بعد از 10 روز، سالن‌های بیشتری پیدا کند و از سه هفته بعد با حضور شرکت مستقل «نئون» به عنوان توزیع‌کننده، دامنه اکرانش به 105 سالن رسید که البته در مقایسه با حدود 5 هزار سالن سینمای آمریکا همچنان ناچیز است، اما نشان از موفقیت فیلم به عنوان یک مستند سیاسی دارد.
«نازا» یعنی چه؟
عنوان فیلم از یک اصطلاح عبری به معنای «خسارت جانبی» گرفته شده که در ادبیات نظامی، به خسارت‌های جانبی پیش‌بینی‌شده در جریان حمله به یک هدف نظامی اشاره دارد. روایت مستند اما از کاربرد هولناک این اصطلاح در ارتش اسرائیل حکایت می‌کند: محاسبه تعداد شهروندان بی‌گناهی که ممکن است در هر حمله کشته شوند، پیش از صدور مجوز بمباران. از تکان‌دهنده‌ترین بخش‌های فیلم، روایت یک نظامی از حمله به خانه‌ای است که 13 نفر در آن حضور داشتند و در ابتدا تصور می‌شد این افراد در شمار تلفات جانبی حمله قرار می‌گیرند، اما بعدتر مشخص شد فرمانده مورد نظر در خانه نبوده و همه شهدا غیرنظامی‌اند. در بخش دیگری از مستند، یکی از مصاحبه‌شوندگان از مجوزی برای حمله به یک هدف سخن می‌گوید که در آن احتمال کشته شدن 500 نازا به عنوان خسارت جانبی حمله مطرح بوده. یکی از نظامیان می‌گوید در روزهای نخست جنگ، اساساً موضوع خسارت جانبی چندان مطرح نبود و فضای حاکم بر جامعه اشغالگران پس از هفتم اکتبر، به گونه‌ای بود که بسیاری معتقد بودند در غزه انسان بی‌گناهی وجود ندارد و همه را باید کشت. مستند «نازا» به قدری تکان‌دهنده و تأثیرگذار است که به سختی بتوان در یک نوبت تماشا کرد؛ فیلم اعماقی از جنایات صهیونیست‌ها را نمایش می‌دهد که مدت‌ها مخاطب را رها نمی‌کند.
فیلمی که نتانیاهو را عصبانی کرد
واکنش مقام‌های دولت صهیونیست به «نازا» به اندازه خود مستند خبرساز شد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این رژیم پس از نمایش فیلم در ونیز، آن را یهودستیزانه خواند و تحمل‌ناپذیر دانست. میکی زوهار وزیر فرهنگ رژیم نیز پس از موفقیت فیلم در ونیز، سازندگان آن را به خیانت متهم کرد و خواستار سلب تابعیت آن‌ها شد. نتانیاهو حتی با اشاره به این اثر مستند، اعلام کرد که قصد دارد دو طرح برای برخورد با افرادی ارائه کند که به گفته او، به نظامیان اسرائیلی در خارج از کشور تهمت می‌زنند. او همچنین خواستار شناسایی 24 فردی شد که به صورت ناشناس در مستند شهادت داده‌اند و خواست برای پیگرد آن‌ها به اتهام انتشار مطالب خلاف واقع و افشای اطلاعات محرمانه اقدام کنند. از دیگر اتفاقات جالب پیرامون این فیلم، تولید مستندی با عنوان «نازا: داستان واقعی» است که شباهت عامدانه عنوان و شیوه تصویربرداری آن به مستند اصلی (مصاحبه در تاریکی روی پشت‌بام‌های تل‌آویو) نشان می‌دهد سازندگان فیلم دوم تلاش کرده‌اند تا این اثر با مستند اصلی اشتباه گرفته شود تا روایت تبلیغاتی ارتش اسرائیل دیده شود!