اقتدار بومی در صنعت آب و برق

 در جهان امروز، دستیابی به استقلال صنعتی و عبور از وابستگی‌های فناورانه، یکی از شاخص‌های اصلی اقتدار ملی و پایداری اقتصادی کشورها به شمار می‌رود. با این نگاه، صنعت راهبردی آب و برق به عنوان قلب تپنده توسعه و زیربنای تمامی فعالیت‌های تولیدی و خدماتی، جایگاهی حیاتی دارد. ایران با اتکا به دانش بومی، نخبگان جوان و ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، توانسته است در این حوزه گام‌های بلندی بردارد و تهدید تحریم‌های ظالمانه را به فرصتی سترگ برای شکوفایی تبدیل کند. این گزارش، روایتی است از اقتدار ملی در بومی‌سازی صنعت آب و برق، تجلی خوداتکایی فنی و گشوده‌شدن درهای بازارهای منطقه‌ای به روی متخصصان ایرانی. 

​​​​​​​

روایت یک حرکت پرشتاب
حرکت پرشتاب ایران در مسیر توسعه صنعتی، امروز در صنعت آب و برق به اوج شکوفایی خود رسیده است. نگاهی به آمارها و اظهارات مقامات ارشد وزارت نیرو گواهی می‌دهد که کشورمان از یک واردکننده محض فناوری در دهه‌های گذشته، اکنون به یکی از قدرتمندترین و پایدارترین قطب‌های تولید و صادرات تجهیزات نیروگاهی و آب در منطقه تبدیل شده است.
در نقطه خوداتکایی کامل
عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، این طور روایت می کند که کشور در مسیر پیشرفت پس از انقلاب، به سطح چشمگیری از بلوغ صنعتی دست یافته است؛ به گونه‌ای که حتی در صورت انسداد مسیرهای ارتباطی جهانی، صنعت آب و برق ایران به دلیل خوداتکایی فنی، نیازی به واردات تجهیزات یا مواد اولیه نخواهد داشت. وی همچنین خاطرنشان می‌کند که امروز ایران در طراحی و تولید توربین‌های بادی و فناوری‌های حوزه آب، جزو کشورهای پیشرو و صاحب‌فناوری است و دانش فنی را به تولید انبوه رسانده است.
از 7 هزار به بیش از 100 هزار مگاوات
غلامحسین مقیمی اسفندآبادی، مدیرکل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت نیرو، عصر روز گذشته در تشریح این تحول بنیادین به خراسان گفت: «ما در ابتدای انقلاب اسلامی نزدیک به ۷ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی داشتیم، ولی در شرایط فعلی، بیش از ۱۰۰ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی داریم که این ظرفیت، ترکیبی از نیروگاه‌های حرارتی، نیروگاه‌های آبی و نیروگاه‌های تجدیدپذیر است. برای این که بتوانیم به این ظرفیت دست یابیم، نیاز به تکنولوژی داشتیم؛ در سال‌های اول انقلاب ما واردکننده تکنولوژی بودیم، اما الان تقریباً در بسیاری از تجهیزاتی که برای تولید، انتقال یا توزیع برق لازم داریم، بی‌نیاز هستیم. شرکت‌های بزرگی چون مپنا، ایران ترانسفو و سایر شرکت‌ها، پیشرفته‌ترین مصنوعات مورد نیاز برای صنایع برق را تولید می‌کنند. به عنوان مثال، توربین‌های گاز و توربین‌هایی را که برای تولید برق استفاده می‌شود،شرکت مپنا و چند شرکت دیگر خودشان تولید می‌کنند.»
صادرکننده شدیم
مقیمی با اشاره به خودکفایی در بخش آب و سدسازی نیز می‌افزاید: « در حوزه آب؛ در سال‌های اول انقلاب، در ساخت سازه‌های بزرگ مثل سد یا تأسیسات انتقال، وابسته به کشورهای خارجی بودیم و تقریباً سازه سد بزرگی نداشتیم که توسط نیروهای داخلی ساخته شود، اما هم‌اکنون تمام سدها، خطوط انتقال و تأسیسات بزرگ کنترل، مدیریت و انتقال آب توسط متخصصان داخلی ساخته می‌شود. سطح دانش و فناوری ایرانیان در تأسیسات صنعت آب و برق به گونه‌ای است که شرکت‌های بزرگ مهندسی مشاور که کار تحقیق، طراحی و مشاوره را انجام می‌دهند، اکنون در مناقصه‌های جهانی شرکت می‌کنند و در خیلی از کشورها در حال صدور خدمات فنی و مهندسی هستند.»
در جست وجوی سهم بیشتری از بازارهای جهانی
این اقتدار فنی و مهندسی، بستر مناسبی را برای حضور پرقدرت شرکت‌های ایرانی در بازارهای بین‌المللی فراهم کرده است. بر اساس برآوردهای کارشناسی، بازار انرژی و آب کشورهای همسایه ارزشی حدود ۵۰ میلیارد دلار دارد. صالحی، رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران، در این باره می‌گوید: کشورهایی مانند عراق، پاکستان و دیگر همسایگان، بازار بزرگی برای توانمندی‌های ایران فراهم کرده‌اند و بخش خصوصی تاکنون توانسته رکورد صادرات حدود چهار میلیارد دلاری را ثبت کند که نشان‌دهنده توان اجرایی بالای ایران است.
صادرات به روسیه تا آسیای میانه 
تأیید این پیشرفت چشمگیر از زبان ناظران بین‌المللی نیز شنیدنی است. غلامحسین مقیمی به این نکته اقتدارآمیز اشاره می‌کند: «ما هم‌اکنون به کشورهای زیادی از جمله روسیه، سوریه، عراق، پاکستان، افغانستان و کشورهای حوزه خلیج‎فارس و آسیای میانه در حال صدور خدمات فنی و مهندسی در حوزه نیروگاهی هستیم.»
وقتی از مقیمی می پرسم، آیا ما در وضعیت خودکفایی صددرصدی هستیم، می گوید: «اگر منظور از خودکفایی صددرصدی این باشد که ما خودمان تولیدکننده تکنولوژی‌های مورد نیاز باشیم، بله؛ ما الان بی‌نیازیم. اما اگر منظور مقاومت در برابر تحریم‌هاست، ما توانستیم کشور خود را از لحاظ صنعت برق و صنعت آب کاملاً حفظ کنیم؛ به طوری که وزیر انرژی بلاروس نیز اخیراً در مصاحبه‌ای اعلام کرد که از پیشرفت متخصصان ایرانی شگفت‌زده شده است؛ ایرانیانی که سال‌ها قبل نیازمند تکنولوژی بودند، امروز در شرایط تحریم، محاصره و جنگ، به صادرکننده فناوری در تولید برق تبدیل شده‌اند.»