نقدی بر صداپیشگی بازیگران مطرح سینما!

اشکان صادقی، مدیر دوبلاژ انیمیشن «نبرد بادبادک‌ها» که تازه‌ترین محصول مرکز انیمیشن سوره است و به کارگردانی الهام ابراهیمی و نویسندگی امیررضا مافی ساخته شده، درباره ترکیب گروه دوبلاژ این اثر گفت: گروه دوبلاژ این انیمیشن ترکیبی از استادان و پیشکسوتان فعال در سندیکای دوبله و همچنین دوستان و همکارانم در بخش خصوصی بود و تلاش کردیم با استفاده از ظرفیت هر دو گروه، ترکیبی از دو نسل گویندگان را در این پروژه گردهم بیاوریم.

وی درباره اجرای لهجه جنوبی در این اثر اظهار کرد: بخشی از گویندگان این اثر باید لهجه جنوبی می‌داشتند، به همین دلیل، از ظرفیت گویندگانی که در اهواز فعالیت می‌کنند نیز استفاده کردیم. یکی از شاگردان من که اهل جنوب کشور است، در این زمینه همکاری داشت. همچنین تهیه‌کننده و کارگردان، نمونه‌هایی از اجرای موردنظرشان را برای من ارسال کردند. برای یکی از نقش‌های اصلی، یکی از هنرمندان جنوبی با حضور در جلسات ضبط، به گوینده کمک کرد تا جملات را با لهجه صحیح جنوبی ادا کند. در مجموع، تلاش ما این بود که در کنار بهره‌گیری از گویندگان حرفه‌ای، ویژگی‌های زبانی و لهجه‌ای شخصیت‌ها نیز به‌درستی رعایت شود.

این مدیر دوبلاژ درباره دوبله یک انیمیشن اکشن گفت:برای ما تفاوت چندانی ندارد که با یک اثر اکشن مواجه باشیم یا اثری با فضای گفتگومحور. در دوبله، تلاش می‌کنیم هر حس و حال و ویژگی‌ای را که طراحان برای شخصیت‌ها در نظر گرفته‌اند، در اجرای صوتی بازآفرینی کنیم و حتی به آن بیفزاییم. ما از ظاهر و ویژگی‌های شخصیت‌ها الهام می‌گیریم و تلاش می‌کنیم این ویژگی‌ها را در واکنش‌ها، تغییر جملات، پس‌زمینه‌های صوتی و انرژی صدا منعکس کنیم تا فضای اثر باورپذیرتر شود.

وی درباره تعامل با گروه کارگردانی و نویسندگان عنوان کرد: نماینده گروه تهیه‌کننده و کارگردان در جلسات حضور داشت و درباره داستان و فضای اثر توضیحاتی ارائه می‌کرد. گاهی برخی جملات نیاز به اصلاح داشتند که با کمک گویندگان حرفه‌ای، هنگام ضبط تغییر می‌کردند. یکی از چالش‌ها نیز این بود که گاهی گوینده ترجیح می‌داد جمله‌ای را به‌صورت بداهه بیان کند یا با توجه به تجربه خود، شکل دیگری از دیالوگ را مناسب‌تر می‌دانست. در چنین مواردی تلاش می‌کردیم تغییرات به‌گونه‌ای اعمال شوند که با حرکات و حالات چهره شخصیت‌ها هماهنگی داشته باشند.

صادقی در ادامه درباره چالش‌های امروز دوبله ایران بیان کرد: یکی از موضوعاتی که در دوبله انیمیشن‌های ایرانی به چشم می‌خورد، تمایل برخی گروه‌های تولید به استفاده از صدای بازیگران مطرح سینماست. به نظر من، این رویکرد همیشه انتخاب درستی نیست. البته در سال‌های اخیر، استفاده از گویندگان حرفه‌ای دوبله بیشتر مورد توجه قرار گرفته و این موضوع خوشحال‌کننده است.

وی تاکید کرد: دوبله با بازیگری سینما، تئاتر و حتی نمایش رادیویی تفاوت دارد. ممکن است فردی گوینده رادیو باشد و صدای بسیار خوبی داشته باشد یا بازیگر سینما از صدای جذابی برخوردار باشد، اما این ویژگی‌ها به‌تنهایی برای دوبله انیمیشن کافی نیست. انیمیشن به نوعی اغراق در اجرا و انرژی صوتی نیاز دارد و گوینده باید تجربه و تخصص لازم را برای انتقال این ویژگی‌ها داشته باشد. هرچه شخصیت‌های یک انیمیشن پیچیده‌تر طراحی شوند و حرکات و کنش‌های آن‌ها در آثار روز جهان جزئیات بیشتری داشته باشد، کار دوبله نیز دشوارتر و تخصصی‌تر می‌شود. بنابراین، نمی‌توان انتظار داشت یک بازیگر سینما بدون گذراندن دوره‌های آموزشی و کسب تجربه، صرفاً با حضور در یک یا چند جلسه، از عهده دوبله یک انیمیشن بلند برآید. این کار به آموزش و تمرین مستمر نیاز دارد و ممکن است چند سال زمان ببرد.

صادقی تصریح کرد: در حوزه دوبله، گویندگان حرفه‌ای و توانمندی حضور دارند و تعداد آن‌ها نیز کم نیست. تهیه‌کنندگان و کارگردانان می‌توانند متناسب با نیاز اثر، از میان پیشکسوتان و گویندگان جوان انتخاب کنند. به اعتقاد من، کنار گذاشتن این ظرفیت و رفتن به سراغ بازیگران سینما، بدون توجه به تخصص موردنیاز، می‌تواند به نتیجه نهایی لطمه بزند. گاهی انیمیشن از نظر فنی و بصری اثر قابل‌قبولی است، اما انتخاب نامناسب صداپیشگان باعث می‌شود کیفیت کلی آن تحت تأثیر قرار بگیرد.

وی متذکر شد: در دوبله برخی آثار گاهی همه شخصیت ها تلاش می‌کنند بامزه باشند یا از لهجه اقوام مختلف استفاده می‌کنند اما نتیجه نهایی با آنچه انتظار می‌رود فاصله دارد و بچه‌ها نمی توانند با فیلم ارتباط بگیرند. تمام تلاش من در دوبله «نبرد بادبادک‌ها» این بود که اجرای گویندگان در عین برخورداری از ویژگی‌های لهجه‌ای، برای همه مخاطبان قابل‌فهم باشد. برای مثال، اگر داستان در جنوب کشور می‌گذرد و دو شخصیت با لهجه جنوبی صحبت می‌کنند، باید این ویژگی حفظ شود، اما لهجه نباید به شکلی اجرا شود که مخاطب در فهم دیالوگ‌ها دچار مشکل شود.

صادقی در پایان عنوان کرد: در این اثر تلاش کردیم استفاده از لهجه‌ها در حد متعادل باشد. اکشن و جنگی بودن انیمیشن نیز دلیلی برای پررنگ کردن بیش از اندازه لهجه‌ها یا ایجاد موقعیت‌های کمدی تصنعی نیست. به اعتقاد من، طنز و جذابیت باید در ذات خود انیمیشن وجود داشته باشد. ما در دوبله تلاش می‌کنیم این ویژگی‌ها را تقویت کنیم، اما نباید آن‌قدر بر آن‌ها تأکید کنیم که از حالت طبیعی خارج شوند و نتیجه کار تصنعی به نظر برسد.