کاهش ۱۰ هزار مگاواتی ناترازی برق/صرفه جویی ۱۵ درصدی رمز عبور از زمستان

احسان ذبیح‌زاده سخنگوی صنعت برق روز یکشنبه در نشست خبری در حاشیه نمایشگاه صنعت برق اظهار داشت: ناترازی پیک بار برق که در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ مگاوات رسیده بود، در سال گذشته به ۱۴ هزار مگاوات کاهش یافت و امسال در زمان اوج بار به حدود ۱۰ هزار مگاوات رسید.

وی با بیان اینکه برنامه‌ریزی‌های کلان برای کاهش ناترازی در سال ۱۴۰۶ نیز در ۱۴ محور عمده تدوین شده است، افزود: بر این اساس، در بخش نیروگاه‌های حرارتی توسعه ظرفیت‌های جدید، بازسازی ظرفیت‌های آسیب‌دیده ناشی از جنگ و ارتقای توان تولید به میزان چهار هزار و ۵۰۰ مگاوات در دستور کار قرار دارد.

ذبیح‌زاده یکی از محورهای این برنامه را افزایش ظرفیت نیروگاههای خورشیدی دانست و یادآور شد: با افزودن ۶ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی، ظرفیت کل تجدیدپذیرهای کشور به ۱۲ هزار مگاوات خواهد رسید و سایر فناوری‌های تولید نیز رشد خواهند یافت.

وی با تاکید بر توسعه هم‌زمان شبکه انتقال و پست‌های توزیع برای افزایش ظرفیت پایداری شبکه، خاطر نشان کرد: در سمت تقاضا نیز اقدامات سلبی و ایجابی با شدت ادامه دارد؛ به‌طوری‌که از ابتدای سال تاکنون حدود ۴۶۰ هزار مورد انشعاب برق غیرمجاز کشف و مطابق مقررات با متخلفان برخورد شده است و این روند در خصوص جمع‌آوری تجهیزات غیرمجاز استخراج رمز ارز نیز با جدیت پیگیری می‌شود.

سخنگوی صنعت برق گفت: در حوزه بهینه‌سازی مصرف، طرح‌هایی نظیر تعویض لامپ‌های فرسوده معابر، اجرای بهینه‌سازی در بخش‌های صنعتی و اداری و مدیریت ساعت کاری ادارات اجرا شده و برای سال آینده نیز پیگیری تغییر ساعت رسمی کشور به عنوان ابزاری موثر در کاهش مصرف انرژی در دست اقدام است.

به گفته ذبیح زاده با تلفیق این اقدامات در ۲ حوزه عرضه و تقاضا، تلاش می‌شود کمترین میزان محدودیت برای سال آینده اعمال شود.

معافیت خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی از هزینه سوخت نیروگاهی

سخنگوی صنعت برق با تشریح سازوکار اعمال نرخ جدید هزینه سوخت نیروگاهی در قبوض مشترکان، گفت: بر اساس مصوبه کارگروه ویژه دولت، هزینه سوخت نیروگاهی برای حدود ۹۰ درصد از مشترکان خانگی که تا سطح الگوی مصرف برق مصرف می‌کنند، رقمی در حدود ۲۲ هزار تومان در ماه خواهد بود.

ذبیح‌زاده با تبیین تغییرات تعرفه‌ای ناشی از ابلاغیه جدید وزارت نفت اظهار داشت: نیروگاه‌های حرارتی تامین‌کننده عمده برق کشور هستند و نزدیک به ۹۰ درصد تولید برق را بر عهده دارند و با توجه به اینکه این نیروگاه‌ها برای تولید برق سوخت مصرف می‌کنند، از ابتدای آبان‌ماه نرخ جدید هزینه سوخت از سوی وزارت نفت ابلاغ شده است.

وی با بیان اینکه وقتی نرخ سوخت تغییر می‌کند، نیروگاه‌ها نیز این هزینه را روی بهای برق تولیدی لحاظ کرده و در نهایت خریداران برق این تغییرات را در قبوض مشاهده خواهند کرد، افزود: هزینه سوخت برای مصارف مختلف خانگی، صنعتی، کشاورزی و تجاری متناسب با سطح مصرف بر اساس مصوبه هیات وزیران، توسط یک کارگروه چهارجانبه متشکل از سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت نفت و وزارت نیرو تعیین می شود.

ذبیح زاده ادامه داد: مشترکان خانگی که در سطح الگوی مصرف قرار دارند و حدود ۷۵ درصد مشترکان را شامل می‌شوند و حتی مشترکانی که تا ۱.۵ برابر الگو مصرف دارند، کمترین اثرپذیری را از این افزایش نرخ خواهند داشت به‌گونه‌ای که نزدیک به ۹۰ درصد مشترکان خانگی تا سقف ۲۲ هزار تومان هزینه سوخت در ماه پرداخت خواهند کرد و ۲ پله دیگر نیز برای مصارف بالاتر از ۱.۵ تا ۲.۵ برابر الگو و فراتر از آن در نظر گرفته شده است.

سخنگوی صنعت برق تاکید کرد: مشترکان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی به‌طور کامل از پرداخت هزینه سوخت نیروگاهی معاف هستند و ریالی از این محل بر قبوض آن‌ها افزوده نخواهد شد.

وی یادآورشد: تمام منابع درآمدی حاصل از این بخش، به‌صورت مستقیم صرف توسعه و بهسازی زیرساخت‌های حمل‌ونقل و انتقال سوخت به نیروگاه‌ها و نیز پروژه‌های افزایش راندمان به‌ویژه احداث بخش بخار نیروگاه‌های گازی خواهد شد تا امکان افزایش ظرفیت تولید برق کشور را بدون نیاز به مصرف سوخت جدید فراهم سازد.

ناترازی برق در زمستان نداریم

ذبیح‌زاده گفت: برخلاف تابستان که اوج مصرف به ۷۵ هزار و ۸۰۰ مگاوات می رسد، در دوره سرد سال، اوج نیاز مصرف کشور حدود ۴۸ هزار مگاوات است و به این ترتیب کشور هیچ‌گونه ناترازی در ظرفیت تولیدی و شبکه انتقال برق ندارد و شبکه فراتر از تقاضا توان تولید دارد.

وی چالش اصلی دوره سرد سال را تامین سوخت اولیه دانست و توضیح داد: در نیمه اول سال اغلب محدودیتی در تامین سوخت گاز وجود ندارد، اما در نیمه دوم با افزایش مصرف بخش‌های خانگی و تجاری، سهم گاز نیروگاه‌ها با محدودیت مواجه می‌شود. در این شرایط، استفاده از سوخت دوم در شرایط اضطرار الزامی است.

سخنگوی صنعت برق اعلام کرد: بر همین اساس، امسال با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، نزدیک به ۳۷۰ میلیون لیتر به ظرفیت مخازن ذخیره‌سازی سوخت نیروگاهی اضافه شد تا تاب‌آوری شبکه افزایش یابد.

ذبیح‌زاده با اشاره به پیش‌بینی سرمای فراگیر زمستانی در روزهای آینده، بر ضرورت تکمیل مخازن تاکید کرد و افزود: با وجود تمام تلاش‌های صورت‌گرفته، موجودی کنونی مخازن سوخت مایع مقداری کمتر از سال گذشته است.

وی افزود: لازم است با همکاری وزارت نفت، مخازن پشتیبان نیروگاه‌ها تا پایان آبان‌ماه به حداکثر ظرفیت ممکن برسد تا با شرایطی پایدار و اطمینان‌بخش وارد دوره ۱۰۰ روزه سرد سال که از ابتدای آذر آغاز می‌شود، شویم؛ چرا که گذر موفق از زمستان وابسته به تامین همزمان سبد سوخت گاز و مایع است.

واردات برق در دستور کار است

وی در تشریح وضعیت مبادلات بین‌المللی انرژی خاطرنشان کرد: در حال حاضر واردات برق از ترکمنستان به‌طور منظم ادامه دارد و مبادلات پایاپای گاز و برق با ارمنستان برقرار است؛ از سوی دیگر، صادرات متوازن برق به کشورهای همسایه نظیر افغانستان و پاکستان طبق توافقات جریان دارد.

ذبیح‌زاده از ایجاد بستر مناسب برای صنایع جهت تامین برق از خارج از کشور خبر داد و اضافه کرد: وزارت نیرو زیرساخت‌های انتقال لازم را برای واردات برق از کشور ترکیه به‌طور کامل آماده کرده و تا سقف ۶۰۰ مگاوات ظرفیت ترانزیت برق برای صنایع، به‌ویژه مجموعه‌های پتروشیمی، فراهم شده است.

به گفته وی، در این چارچوب هیچ انحصاری برای صنعت خاصی وجود ندارد؛ هر واحد صنعتی که بتواند با تولیدکنندگان برق در ترکیه به تفاهم فنی و اقتصادی برسد، وزارت نیرو تمامی فرایند انتقال و ترانزیت آن را از مبدأ تا نقطه نهایی مصرف با سهولت انجام خواهد داد.

وی به پیگیری کریدورهای جدید اتصال بین‌المللی اشاره کرد و افزود: ۲ کریدور برای برقراری ارتباط الکتریکی با روسیه از طریق کشورهای جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان تعریف شده است. مطالعات جامع و اقدامات فنی پیشرفته‌ای در این زمینه انجام گرفته و مذاکرات اقتصادی و غیرفنی نیز به‌صورت مداوم در حال پیگیری است تا بستر تبادل چندجانبه انرژی در سطح منطقه به سود تمام طرف‌ها به نتیجه نهایی برسد.

سخنگوی صنعت برق با اشاره به آسیب‌های سنگین استفاده غیرمجاز از شبکه سراسری گفت: استفاده غیرمجاز از برق، هم به تاسیسات آسیب می‌زند و هم مانع بهره‌مندی پایدار مشترکانی می‌شود که به‌صورت قانونی انشعاب خریداری کرده‌اند؛ لذا گزارش این موارد یک مسئولیت اجتماعی است.

وی اعلام کرد: هموطنان می‌توانند گزارش‌های مربوط به استخراج غیرمجاز رمزارز را به سامانه پیامکی ۳۰۰۰۵۲۱و تخلفات مربوط به انشعاب‌ها و مصارف غیرمجاز برق را به سامانه ۳۰۰۰۶۱۲۱ ارسال کنند. تمهیدات لازم برای حفظ کامل محرمانگی هویت گزارش‌دهندگان اندیشیده شده و همچنین برای این گزارش‌ها، جوایز نقدی متناسبی پیش‌بینی شده است که در کوتاه‌ترین فاصله زمانی پس از کشف به حساب افراد واریز خواهد شد.

سخنگوی صنعت برق با اشاره به روند اتصال شبکه‌های برقی به کشورهای همسایه تاکید کرد: اتصال برقی یک هدف راهبردی است و در مراحل بعد روی میزان تبادل کار خواهد شد؛ چرا که شبکه برق یک سامانه به‌هم‌پیوسته و گسترده از تجهیزات و ماشین‌آلات سنگین است و اگر هماهنگی‌های فنی دقیق نباشد، نه‌تنها اتصالی شکل نمی‌گیرد، بلکه ممکن است به ضرر کل شبکه تمام شود؛ از این رو اصل برقراری اتصال فنی در اولویت قرار دارد و سپس به تعیین ظرفیت‌ها پرداخته خواهد شد.

ذبیح‌زاده درباره تفاوت نگاه میان سخنان وزیر نیرو مبنی بر نبود مشکل در تامین برق زمستان با هشدارهای مربوط به سختی فصل سرد توضیح داد: سخنان وزیر نیرو ناظر بر ظرفیت تولید و انتقال شبکه برق کشور است؛ به این معنا که ما در تابستان توانستیم اوج مصرف ۷۵ هزار و ۸۰۰ مگاواتی را با موفقیت پشت سر بگذاریم، در حالی که در زمستان پیک مصرف به ۴۸ هزار مگاوات کاهش می‌یابد؛ بنابراین کشور از منظر توان نیروگاهی و خطوط انتقال با هیچ کمبودی روبه‌رو نیست، اما تولید برق در نیروگاه‌های حرارتی به‌شدت وابسته به سوخت فسیلی است.

وی افزود: ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر طی ۲ سال گذشته با رشد چشمگیر از حدود هزار و ۵۰۰ مگاوات به ۶ هزار و ۲۰۰ مگاوات رسیده است و پیش‌بینی بارش‌های مناسب نیز ظرفیت تولید نیروگاه‌های برق‌آبی را بهبود می‌بخشد؛ همچنین نیروگاه اتمی بوشهر که هم‌اکنون به دلیل عملیات سوخت‌گذاری از مدار خارج است، با آغاز دوره سرد به مدار بازخواهد گشت و بدون نیاز به سوخت فسیلی به پایداری شبکه کمک خواهد کرد. با این حال، شاکله اصلی تولید برق کشور وابسته به گاز طبیعی است.

کسری ۱۳۰ میلیون مترمکعبی گاز ناشی از حملات خارجی و راهکار صرفه‌جویی ۱۵ درصدی

سخنگوی صنعت برق با اشاره به ریشه چالش‌های گازی امسال تصریح کرد: در بخش تامین گاز، روزانه حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید به دلیل خسارت‌های ناشی از حملات دشمن صهیونیستی و آمریکایی هنوز به مدار برنگشته است؛ گرچه بخش عمده‌ای از آسیب‌ها با تلاش متخصصان بازسازی شد، اما این کسری پایدار باعث تشدید محدودیت‌های گازی نیروگاه‌ها نسبت به سال‌های قبل می‌شود.

ذبیح‌زاده تاکید کرد: جنبه امیدبخش این وضعیت، امکان جبران کسری از طریق مدیریت مصرف است؛ طبق ارزیابی‌ها اگر همه مشترکان بخش‌های مختلف با انجام اقداماتی ساده فقط ۱۵ درصد در مصرف گاز و برق صرفه‌جویی کنند، می‌توان این چالش بزرگ را بدون اعمال خاموشی پشت سر گذاشت.

به گفته وی دستگاه‌های اجرایی، ادارات دولتی و نهادهای عمومی باید نماد و پیشگام این صرفه‌جویی باشند و امسال نظارت‌های شدیدی بر رعایت الگوهای مصرف در ادارات اعمال خواهد شد.

توسعه نیروگاه‌های پشت‌بامی و شعار هر خانه یک نیروگاه

سخنگوی صنعت برق به تشریح برنامه‌های خورشیدی حمایتی و عمومی پرداخت و گفت: هم‌اکنون حدود ۳۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی پشت‌بامی در کشور احداث شده که بخش عمده آن با هدف توانمندسازی و درآمدزایی برای مشترکان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی بوده و برق تولیدی آنان به‌صورت تضمینی خریداری می‌شود.

وی ادامه داد: در گام جدید و در راستای تحقق شعار هر خانه یک نیروگاه، برنامه‌ریزی گسترده‌ای برای مشارکت عموم مشترکان خانگی انجام شده است. تولید برق در محل مصرف نه‌ فقط نیاز به توسعه پرهزینه شبکه انتقال را برطرف می‌کند، بلکه مانع از هدررفت و تلفات انرژی می‌شود.

ذبیح‌زاده توضیح داد: متقاضیان احداث این سامانه‌ها می‌توانند با مراجعه به درگاه ملی مهرسان mehrsan.gov.ir از تسهیلات بانکی پیش‌بینی‌شده برای راه‌اندازی سامانه‌های خورشیدی بهره‌مند شوند.

سخنگوی صنعت برق در پاسخ به پرسش‌ خبرنگار ایرنا درباره رفع ناترازی از طریق بهسازی شبکه و استفاده از ذخیره‌سازها گفت: حدود ۶ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاه گازی در کشور آماده احداث بخش بخار است که با پیگیری‌های شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی و احیای سازوکارهای بازگشت سرمایه از محل سوخت صرفه‌جویی‌شده، تکمیل این بخش‌ها بدون نیاز به سوخت اضافی با سرعت پیگیری می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: با افزایش ظرفیت انرژی خورشیدی، نقش سیستم‌های ذخیره‌ساز این نیروگاه‌ها حیاتی‌تر می‌شود؛ از این رو در مقررات جدید ابلاغی وزارت نیرو، احداث مزارع خورشیدی با ظرفیت بالای ۱۰۰ مگاوات ملزم به تجهیز به سامانه‌های ذخیره‌ساز انرژی شده‌اند تا برق تولیدی روز را برای ساعات غیرآفتابی حفظ کنند. همچنین طرح‌های پایلوت و بهره‌برداری از نخستین باتری‌های ذخیره‌ساز در مقیاس صنعتی در دست اقدام است.

سخنگوی صنعت برق به راهکارهای کاهش تلفات فنی شبکه توزیع اشاره کرد و گفت: برای رفع هدررفت انرژی و پایداری کابل‌های انتقال، طرح نوسازی و تعویض کابل‌های فرسوده مسی با کابل‌های استاندارد آلومینیومی هدف‌گذاری شده است؛ بر این اساس، عملیات اصلاح و بهسازی تا سقف ۲۵ هزار کیلومتر کابل برای سال آینده پیش‌بینی شده که منابع مالی آن از طریق فروش کابل‌های جایگزین‌شده، جذب سرمایه‌گذاران و اعتبارات داخلی صنعت برق تامین خواهد شد.